Het Stilte-evangelie

‘Maar het schepsel dat haar hoort, wordt de minstreel van het woord, stil.’ Dwaalteksten over God, niet-weten en stilte.

Tekst Hans van Dam, illustraties Lucienne van Dam.

Dwaalgids > Mystiek > Het Stilte-evangelie

Tips: Zalig zijn de armen van geest, God is een poort, Help ons uit de droom

Deze pagina is als serie verschenen in het Boeddhistisch Dagblad.


in-den-beginne
In den beginne

En het Woord was stil

In den beginne was het Woord, en het Woord was stilte, en het was stil.

Stilte-evangelie 1:1


Noot
Vers 1:1 van het Stilte-evangelie is een variatie op Johannes 1:1 In den beginne was het Woord, en het Woord was bij God, en het Woord was God.

Een andere variatie op Johannes 1:1 vind je in mijn tekst Woord is een god: In den beginne was het Woord, en het Woord was god, en het Woord bleef god.

En in het Kinderevangelie: Je begint met een woord, en het woord is eh, en het zingt maar rond, tot je laatste huh.


Stil gebed










dageraad
Dageraad

Onuitgesproken

Toen het woord was uitgesproken, bleek het woord al uitgesproken, en het bleef stil.

Stilte-evangelie 1:2


Stille smeekbede

Voor ons allemaal

Lieve God,

Zwijg voor mij
Voor ons allebei
Zolang ik het zelf
Nog niet kan

lucifers-rode-kruis


Lucifer

Wat zegt een naam

Lucifer is een samentrekking van het Latijnse ‘lux’ (licht) en ‘ferre’ (drager), en betekent lichtdrager.
Daarnaast is Lucifer ook de naam van de duivel.
Lucifer verleidt de mensen met Woorden, God verleidt hen met Stilte.
God versus Lucifer, dat is de Stilte versus het Woord.
‘Bij wijze van spreken’, zegt Lucifer erbij.
Bij wijze van zwijgen, denkt God erbij.


En de stilte is geen ding

In de stilte zijn de dingen, en de dingen zijn in stilte, en het blijft stil.

Stilte-evangelie 1:3


Stille deal

Lieve God,

Van u wil ik zwijgen
Zolang de gelovigen
Van u spreken

Van u wil ik spreken
Zolang de ongelovigen
Van u zwijgen

Voor u wil ik zwijgen
Zolang de gelovigen
Voor u spreken

Voor ons wil ik spreken
Zolang u maar
zwijgt

lucifers-kruis


Als een oordeel

In de stilte schreeuwt het leven, en het overschreeuwt de stilte, en ze zwijgt stil.

Stilte-evangelie 1:4


de schreeuw


Stille geloften

Mijn God…

Ik…
U…
Zal…
Nu…

Ik zál u…

Ik zal u…

Niet meer de mijne noemen…
Geen God meer noemen…
Geen u meer noemen…
Geen mij meer noemen…

Ik zal mij…

Niet meer de uwe noemen…
Geen ik meer noemen…
Geen mij meer noemen…
Geen ons meer noemen…

Ik zal ons…

Niet meer aanroepen…
Niet meer inroepen…
Niet meer herroepen…
Niet meer naroepen…

mijn god…

Ik zal…

Niet ik…
Niet u…
Niet straks…
En nu?

afgebrande-lucifers-kruisiging


Min, streel

Deel, heel

Maar het schepsel dat haar hoort, wordt de minstreel van het woord, stil.

Stilte-evangelie 1:5


Stille hoop

Gebed van een zoeker

Lieve God,
Zwijg voor mij
Zolang ik mezelf
Nog niet ken

Gebed van een non-dualist

Lieve God,
Zwijg voor mij
Zolang ik het zelf
Nog niet ken

Gebed van een boeddhist

Lieve God,
Zwijg voor mij
Zolang ik het zelf
Nog ken

Gebed van een individualist

Lieve God,
Zwijg voor mij
Zolang ik mezelf
Nog niet ben

Gebed van een mysticus

Lieve God,
Zwijg voor mij
Zolang ik mezelf
Nog ben

Gebed van een dwaas

Lieve God,
Spreek voor mij
Zolang ik het zelf
Nog niet kan

Gebed van een wijze

Lieve God,
Zwijg voor mij
Zolang ik het zelf
Nog niet kan

Gebed van een weetniet

Lieve God,
Zwijg met mij
Zolang ik het zelf
Nog kan

afgebrande-lucifersen-2e-versie


Speelzin

En het zinspeelt op het woord, dat noch nimmer is gehoord, stil.

Stilte-evangelie 1:6


Stilte

  1. [letterlijk] weinig of geen geluid;
  2. [figuurlijk] innerlijke rust, vrede
  3. [met hoofdletter] persoon of god die de stilte verbeeldt
  4. [symbolisch] antwoord van de Stilte (3) op elke levensvraag
  5. [ironisch] kakofonie van antwoorden van de mens op elke levensvraag; synoniem: ruis
stilte-meeuw
Stilte

Sst

– Is de Stilte echt of fictief, Hans?

– Sst.

– Is Stilte voorbij bestaan en niet-bestaan?

– Sst.

– Is Stilte de oorsprong en bestemming van alle dingen en wezens?

– Sst.

– Is Stilte absoluut, eeuwig en oneindig?

– Sst.

– Is Stilte God of goddelijk of menselijk?

– Sst.

– Schrijf je Stilte of stilte?

– Sst.

– Is Stilte ongeboren en doodloos?

– Sst.

– Is Stilte atman, anatman of sunyata?

– Sst.

– Is Stilte ons Ware Zelf of onze Ware Natuur of Boeddhanatuur?

– Sst.

– Zijn wij allen één en dezelfde Stilte?

– Sst.

– Is de Waarheid voorbij de woorden?

– Sst.

– Hoe vind je de Stilte in jezelf?

– Sst.

– Is Stilte hetzelfde als niet-weten?

– Sst.

– Ben jij voorgoed de Stilte ingegaan?

– Sst.

Is de Stilte?

– Sst.

– Zijn wij?

– Sst.

– Je zegt alleen maar sst, Hans.

– Vraag het dan maar aan de Stilte.


Sstiltecentrum


Het Stilte-evangelie

  1. In den beginne was het Woord, en het Woord was stilte, en het was stil.
  2. Toen het woord was uitgesproken, bleek het woord al uitgesproken, en het bleef stil.
  3. In de stilte zijn de dingen, en de dingen zijn in stilte, en het blijft stil.
  4. In de stilte schreeuwt het leven, en het overschreeuwt de stilte, en ze zwijgt stil.
  5. Maar het schepsel dat haar hoort, wordt de minstreel van het woord, stil.
  6. En het zinspeelt op het woord, dat noch nimmer is gehoord, stil.
ruimtevaart-luit
Maar het schepsel dat haar hoort, wordt de minstreel van het woord, stil

Evangelie van Johannes 1


Stil leven

Oordloos in dit loze oord

Niet te kloppen zonder poort, leeft het weerloos zonder woord, stil.

Stilte-evangelie 1:7 (apocrief)


de poortloze poort


Titelitis

Het leuke van stukjes schrijven is dat je zelf de titels mag bedenken.
Het vervelende is dat je maar één titel per stukje mag gebruiken.
Vaak weet ik er wel tien, die steeds een ander accent leggen.
Voor het omstreden zevende vers van het Stilte-evangelie hierboven zou ik in plaats van de titel ‘Stil leven’ liever de volgende titellijst hebben gebruikt:

  • Kloppen
  • Te kloppen
  • Niet te kloppen
  • Poort
  • Zonder poort
  • Kloppen zonder poort
  • Niet te kloppen zonder poort
  • Leeft het?
  • Zonder poort leeft het
  • Zonder poort leeft het weerloos
  • Weerloos
  • Zonder woord
  • Weerloos zonder woord
  • Weer zonder woord
  • Weerwoord
  • Leeft weerloos
  • Niet te kloppen zonder woord
  • Zonder poort zonder woord
  • Leeft het stil
  • Niet te stil
  • Leeft het woord
  • Weerloos woord
  • Poort zonder woord
  • Poortwoord
  • Woordstil
  • Stil

Bij deze titels heb ik me beperkt tot de woorden en de woordvolgorde van het vers, anders is het hek helemaal van Van Dam.
Met zo’n lange lijst krijg je evengoed weer behoefte aan een titel, vind je niet, en wat is er nou logischer dan een van de titels uit de lijst te gebruiken?
En wat is met het oog op de leesbaarheid nou logischer dan de titellijst te presenteren als een gedicht?


Weerloos zonder woord

Kloppen
Te kloppen
Niet te kloppen
Poort
Zonder poort
Kloppen zonder poort
Niet te kloppen zonder poort
Leeft het?
Zonder poort leeft het
Zonder poort leeft het weerloos
Weerloos
Zonder woord
Weerloos zonder woord
Weer zonder woord
Weerwoord
Leeft weerloos
Niet te kloppen zonder woord
Zonder poort zonder woord
Leeft het stil
Niet te stil
Leeft het woord
Weerloos woord
Poort zonder woord
Poortwoord
Woordstil
Stil

in-den-beginne
Eeuwig beginnen

Een boek met zeven zegelen

Hieronder het stilte-evangelie inclusief het apocriefe zevende vers.
Ik noem deze variant Het Boek met Zeven Zegelen, of gewoon De Zeven Zegelen.

  1. In den beginne was het Woord, en het Woord was stilte, en het was stil.
  2. Toen het woord was uitgesproken, bleek het woord al uitgesproken, en het bleef stil.
  3. In de stilte zijn de dingen, en de dingen zijn in stilte, en het blijft stil.
  4. In de stilte schreeuwt het leven, en het overschreeuwt de stilte, en ze zwijgt stil.
  5. Maar het schepsel dat haar hoort, wordt de minstreel van het woord, stil.
  6. En het zinspeelt op het woord, dat noch nimmer is gehoord, stil.
  7. Niet te kloppen zonder poort, leeft het weerloos zonder woord, stil.

Wie ze nog denkt te kunnen verbreken zal de Zeven Zegelen misschien liever de Zeven Heuvelen noemen.

Wie ze tevergeefs heeft beklommen zal de Zeven Heuvelen misschien liever de Zeven Smarten noemen.

Wie berust in zijn verlies zal de Zeven Smarten misschien liever de Zeven Zuchten noemen.

Wie ontspant in zijn berusting zal de Zeven Zuchten misschien liever de Zeven Vreugden noemen.

7-vreugden
De Zeven Vreugden

De Zeven Heuvelen, de Zeven Smarten, de Zeven Zuchten en de Zeven Vreugden, ik ken ze van binnenuit.
‘Ken’ tussen aanhalingstekens, want het zijn veel te grove bakens voor de wildpaadjes en sluipweggetjes van het innerlijk leven.
Duidelijk maken is te duidelijk maken, met alle onduidelijkheid van dien.

Nog meer woorden:

De gemoedstoestand waarin je de Zeven Heuvelen beklimt is die van verwatenheid.

De gemoedstoestand waarin je de Zeven Smarten ondergaat is die van verlatenheid.

De gemoedstoestand waarin je de Zeven Zuchten slaakt is die van gelatenheid.

De gemoedstoestand waarin je de Zeven Vreugden viert is die van uitgelatenheid.

De labels van verwatenheid, verlatenheid, gelatenheid en uitgelatenheid lijden natuurlijk aan dezelfde Zeven Euvelen als de metaforen van de Zeven Heuvelen, de Zeven Smarten, de Zeven Zuchten en de Zeven Vreugden.
Zo stond bij mij de gemoedstoestand van verwatenheid min of meer op zichzelf, terwijl die van gelatenheid en uitgelatenheid zich meteen bij aanvang van de verlatenheid al aankondigden.
Tot op de dag van vandaag ben ik wat verwaten, verlaten en gelaten.
Tussen de gemoedstoestanden van verwatenheid en verlatenheid in ben ik een maand lang euforisch geweest; zal ik die periode de Zeven Pieken noemen en inlassen tussen de Zeven Heuvelen en de Zeven Smarten?
Wat is dan het verschil tussen de Zeven Vreugden en de Zeven Pieken?
Wat komt er na de Zeven Vreugden, als er na de Zeven Vreugden wat komt?
Et cetera ad infinitum.

Zo word je vanzelf weer een femel.
De val van de Zevende Hemel.


femel
zemel, memel, kwezel, wezel, ezel

verwatenheid
ouderwets woord voor hoogmoed, hier gebruikt omdat het rijmt op verlatenheid

De Zevende Hemel
Volgens de Talmoed, de Koran en het kabbalisme de hoogste en heerlijkste van de zeven hemelen; verblijfplaats van God.

Een Boek met Zeven Zegelen
Geïnspireerd op een beeldspraak uit het boek Openbaringen:

‘En ik zag in de rechterhand van Hem die op de troon zat, een boek, van binnen en van buiten beschreven, verzegeld met zeven zegelen.’

(Openbaringen 5:1)

Volgens Van Dale staat de uitdrukking ‘een boek met zeven zegels’ voor een groot geheim, een zaak waarvan niets bekend is.

De Zeven Heuvelen
Geïnspireerd op een van de bijnamen van Rome, de stad der zeven heuvelen.

De Zeven Pieken
Geïnspireerd op de Seven Summits, de hoogste bergen van de zeven continenten.

De Zeven Smarten
Geïnspireerd op een van de bijnamen van de Heilige Maagd Maria, de Moeder der Zeven Smarten, ook wel Onze Lieve Vrouw van Smarten genoemd.

De Zeven Zuchten
Ongeïnspireerd.

De Zeven Vreugden
Geïnspireerd op de Zeven Vreugden van Maria.

De Zeven Zegelen
De Zeven Zegelen waarnaar de titel van dit stukje verwijst, vind je terug in de zeven stilteverzen:

  1. Het Woord
  2. Het woord
  3. De dingen
  4. Het leven
  5. Het loflied
  6. De zinspeling
  7. De weerloosheid

Wat een willekeurig rijtje weer.
Net zo willekeurig als de zeven verzen van het Stilte-evangelie, dat verre van stil is.
In feite zijn er evenveel zegelen als dingen die je niet begrijpt, zolang je ze meent te kunnen en te moeten begrijpen.
Voor wie ze niet meer wil verbreken zijn zegelen was en is het Boek met Zeven Zegelen nooit geweest.


Stilte lijkt een gesel Gods; stilte blijkt een gave Gods


Bovenstaande teksten zijn als serie verschenen in het Boeddhistisch Dagblad.


Vangelo del silenzio

Na publicatie van het Stilte-evangelie in het Boeddhistisch Dagblad maakte G.J. Smeets, die in Italië woont, een dichterlijke bewerking die ik hier graag opneem:

Eerst was er het woord
en het woord was stilte
en het werd stil

Het woord was uitgesproken
en het was uitgesproken stil
In stilte zijn de dingen
en de dingen zijn in stilte
In stilte schreeuwt het leven
en de stilte zwijgt stil

Nu is er het woord
en het woord is stilte
en de stilte zwijgt
met het woord