Wat is niet-weten.nl?

‘Wanneer het over niet-weten gaat, schaam ik me voor al wat ik erover heb gezegd.’ Wat is niet-weten.nl? De keizer zonder kleren trekt het boetekleed aan.

Bekentenis

Wanneer het over liefde gaat, schaam ik me voor al wat ik erover heb gezegd.

(Rumi in Het pad van de soefi, Javad Nurbakhsh, 2006, pagina 2)

Ik schaam me voor alles wat ik over niet-weten heb gezegd.
Meer nog zou ik me schamen als ik erover had gezwegen.

Ik schaam me dat ik er zoveel over heb gezegd.
Meer nog zou ik me schamen als ik me had ingehouden.

Ik schaam me dat ik van niet-weten spreek.
Meer nog zou ik me schamen als ik god of liefde of waarheid had gezegd.

Ik schaam me dat ik me overal voor schaam.
Meer nog zou ik me schamen als ik me nergens voor had geschaamd.

(Hans in De Grote Weg is niet moeilijk voor wie hem kwijt is.)

Wat baten kaars en bril

Kijk eens wat vaker…

‘Wat is niet-weten.nl?’
‘Een spiegel.’
‘Voor wie?’
‘Wijze uilen.’
‘Wat ziet een wijze uil die in jouw spiegel kijkt?’
‘Als hij goed kijkt?’
‘Nou?’
‘Zijn ware gezicht.’
‘Namelijk?’
‘Een uilskuiken.’
‘En als hij niet goed kijkt?’
‘Wat hij wíl zien.’
‘Namelijk?’
‘Een wijze uil.’
‘Wat zie je als je er zelf in kijkt?’
‘Als ik goed kijk?’
‘Nou?’
‘Een uilenspiegel.’
‘En als je niet goed kijkt?’
‘Een uilskuiken.’
‘Is dat dan niet jouw ware gezicht?’
‘Wat?’
‘Een uilskuiken?’
‘Uilskuiken.’

Wat baten kaars en bril, als den uil niet zien en wil (Oud-Hollands spreekwoord)

Iets heel dieps en wonderlijks

Ga er maar even rustig voor zitten

– Ik bestudeer al maanden je teksten, Hans, en ik kan er maar niet achter komen waar je naar verwijst.
– Misschien is dat wel waarnaar ik verwijs.
– Hoewel je het voortdurend tegenspreekt, heb ik van binnen steeds het gevoel: dit denken, deze teksten verwijzen naar iets heel dieps en wonderlijks.
– Dat gevoel heb ik nou ook.
– Wat is het precies waarnaar ze verwijzen?
– Ik betwijfel of je daar al aan toe bent.
– Spaar me niet.
– Ga er maar even rustig voor zitten.
– Ik ben er klaar voor.
– Dit denken en deze teksten.
– Hè?
– Dat komt op hetzelfde neer.
– Dit denken en deze teksten verwijzen naar iets heel dieps en wonderlijks, namelijk dit denken en deze teksten?
– Is dat niet diep en wonderlijk?
– Zit je mij in de maling te nemen?
– Zit je mij in de maling te nemen?
– Ik doelde op iets als hun goddelijke oorsprong: de Bron, Essentie, het Numineuze, het Absolute, de Waarheid voorbij de woorden.
– Jij bent net als de verzamelaar die tegen Mona Lisa zei: doe mij maar het schilderij.
– Ik ben toevallig een groot liefhebber van vrouwelijk schoon.
– Of als als de museumgast die bij de Mona Lisa zei: doe mij maar die vrouw.
– Bedoel je dat ik niet verder moet kijken dan mijn neus lang is?
– Of als de verzamelaar die bij de Mona Lisa zei: pak maar in.
– Bedoel je dat het om de maan gaat, niet om de vinger?
– Of als de bezoeker die tegen Mona Lisa zei: zullen we?
– Ik zie iets wezenlijks over het hoofd, hè?
– Volgens jou wel.
– Wat is het wezenlijke dat ik over het hoofd zie?
– Dit denken, deze teksten.

Brussels lof

Dronkemanstaal

– Volgens mij had jij je website lof-der-zotheid.nl moeten noemen, Hans.
– Volgens mij had jij je website lof-der-zoheid.be moeten noemen.
– Een obscure term, de zoheid der dingen, ik geef het toe – maar spot-on.
– Bhutatathata.
– Kan ik het helpen.
– Klinkt als patattepatat.
– Ja ja.
– Of patati patata.
– Ha ha.
– Zelf heb ik meer met de zusheid der dingen.
– Jij houdt niet op, hè?
– Natuurlijk wel.
– Maar?
– Ik begin steeds opnieuw.
– Dan zal dat het probleem wel zijn.
– De oplossing, zul je bedoelen.
– Volgens mij had jij je website lof-der-zatheid.nl moeten noemen, Hans.
– Vind je mij dronken?
– Dronken van niet-weten.

– Of ben je me zat?
– Zot.
– Volgens mij had jij je website lof-der-zitheid.be moeten noemen.
– Awel, ik ben een echte zitzak. Tweemaal daags vijftig minuten.
– De uren op de sofa niet meegerekend.
– Om over retraites nog maar te zwijgen.
– Ik zal je voortaan aanspreken als Zijne Zennelijke Zitheid.
– Eindelijk een titel.
– En dat zonder transmissie.
– Ik heb genoeg aan transcendentie.
– Ik zal voor je bidden.
– Bidden?
– Heb ik iets verkeerd gezegd?
– Waar haalt Zijne Zinnelijke Zotheid zo gauw een godheid vandaan?
– Weet je dat niet? Ik ben de laatste katholieke non-boeddhist van Europa. Of de laatste non-katholieke boeddhist, daar ben ik nog niet uit.
– Dan komen we goed weg.
– Wie?
– Wij Zennelijke Zitheden.
– Wier heden zitten is.
– Zitheden met een zitverleden en een dito toekomst.
– Onverzittelijke doorzatters.
– Een zenboeddhist heeft altijd wat te doen.
– Waar is al dat zitten goed voor?
– Metta, karuna, mudita, upekkha.
– Moeder Maria.
– De godin van het mededogen.
– Met twaalf vagina’s en honderd borsten.
– En nochtans onbevlekt.
– Zitten zonder paal.
– Onzedelijke taal.
– Volgens mij had jij je website lof-der-zoetheid.be moeten noemen.
– Je kunt het zenboeddhisme veel verwijten, maar geen zoetheid. Ga zelf maar eens een tijdje zitten, dan weet je wat ik bedoel.
– Waarom zou ik het mezelf moeilijk maken?
– Volgens mij had jij je website lof-der-zwakheid.nl moeten noemen, Hans.
– Wie niet sterk is moet zwak zijn.
– Wat hoop jij al schrijvend te vinden?
– Hoop ik al schrijvend iets te vinden?
– Waar is al dat schrijven goed voor?
– Ik hoopte dat jij het wel zou weten.
– Volgens mij had jij je website niet-weten.nl moeten noemen, Hans.
– Wat hoop jij al zittend te vinden?
– Mijn zelf hoop ik al zittend te vinden.
– Misschien zit je er wel bovenop.
– Misschien zit jij er wel naast.
– Het ware zelf of het valse?
– Het enige.
– En dat voor iemand die het zelf nog moet vinden.
– Die zit.
– Volgens mij had jij je website lof-der-zelfheid.be moeten noemen.
– Ik wéét dat er zoiets is.
– Volgens mij had jij je website weten.bè moeten noemen.
– Weten zonder woorden.
– Is als een schaap zonder gras.
– Bè.
– Bhutatathata.
– Ja ja, ha ha.
– Nou nog een website zonder woorden.
– Verbeter de wereld, begin bij jezelf.
– Verbêter de wereld, begin bij het zelf.
– Bête.
– Verpletter je wereld, dan gaat het vanzelf.
– Volgens mij had jij je website lof-der-zotheid.nl moeten noemen, Hans.

opgedragen aan mijn Vlaamse kompaan XXX

Apologie voor mijn apologie van niet-weten

Weten van niet-weten is weten

Deze website bevat talloze teksten over niet weten.
Allemaal staan ze tjokvol beweringen, begrippen en aannames.
Daarmee brengen ze een weten tot uitdrukking.
Een weten van niet weten.

Dat was natuurlijk niet de bedoeling.
Weten van niet weten is weten, geen niet weten.
Maar zo werkt onze taal nou eenmaal.
Je kunt ermee zeggen dat iets zús is of niet zó.
Je kunt er de waarheid mee uitdrukken, of wat het ook is dat je ermee uitdrukt – gesteld dat je er iets mee uitdrukt.
Maar geen niet weten.
Niet-weten is niet-weten en beweren is beweren and never the twain shall meet.


* East is East and West is West and never the twain shall meet, citaat uit The Ballad of East and West, Rudyard Kipling, 1889

Niet-weten is geen waarheid

Wat niet weten is weet je natuurlijk best.
Dat het niet iets is weet je ook best
Tot je erover gaat nadenken.
Dan wordt het toch weer iets.
Niet zomaar iets, maar een waarheid.
Niet zomaar een waarheid maar…

  • de hoogste waarheid
  • de waarheid voorbij de woorden
  • de wijsheid zonder wijsheid
  • de wijsheid voorbij alle wijsheid
  • de kennis zonder object
  • de kennis zonder leraar
  • een bevrijdend inzicht
  • perennial wisdom
  • de dharma
  • prajnaparamita
  • je ware gezicht
  • het hoogste zelf
  • datgene wat geen oog kan zien en geen oor kan horen
  • helderheid
  • bewustzijn
  • gewaarzijn
  • non-dualiteit
  • de (of het) onkenbare
  • de bron
  • het ene
  • god

En wie ‘de hoogste waarheid’ heeft ‘gerealiseerd’ is natuurlijk ‘verlicht’.
Verlicht!

Zwijgen kan ik niet

Nou, daar kun je mee voor de dag komen
Jammer voor mij.
Ik heb de wijsheid niet in pacht.
Niet de hoogste, niet de middelste en niet de laagste.
Ik weet alleen maar niet.
Mij hoor je niet eens zeggen dat wijsheid niet bestaat.
Dat is nog steeds een vorm van wijsheid.
Of dat je ook dat niet kunt weten.
Dat is nog steeds een vorm van weten.
Mij hoor je niet eens zeggen dat je niks mag zeggen.
Dat is nog steeds een vorm van zeggen.
Of dat je ook dat niet mag zeggen.
Dat is nog altijd een vorm van zeggen.
Ik zeg alleen maar niks, en dat is nog teveel gezegd.
Maar zwijgen kan ik niet.

Niet-weten is geen kunst

Nooit heb ik niet weten rechtstreeks onder woorden kunnen brengen.
Niet door het ‘niet weten’ te noemen, of ‘wetend niet weten’ of ‘zelfs niet van niets weten’ of ‘voorbij weten en niet weten’ of ‘de lege leer’ of ‘dwijsheid’ of ‘verduistering’ of ‘tja’ of ‘verlorenheid’ of ‘niet-vinden’ of ‘vinden en niet-vinden’ of ‘niet bereiken’ of ‘bereiken noch niet bereiken’ of wat dan ook.
Nooit heb ik niet weten waar ook door wie ook rechtstreeks onder woorden gebracht zien of horen worden.

Niet weten laat zich niet rechtstreeks onder woorden brengen.
Niet omdat de waarheid voorbij de woorden is maar omdat niet weten geen waarheid is.
Het hoeft ook helemaal niet onder woorden gebracht te worden.
Het stelt immers niks voor.
Niet dat ik weet.
Er is ook geen kunst aan.
Niet dat ik weet.

De waan van de nacht

Lieve mensen,
Ik heb hier alleen maar het verhaal van niet weten kunnen vertellen.
Het verhaal van niet weten is geen niet weten.
Het is een verhaal.
Een fabeltje.
Een sprookje.
Een spookje.
Voor sommigen een droom, voor anderen een nachtmerrie.
In beide gevallen de waan van de nacht.
Zodra je wakker wordt vervliegt hij.
Opgeruimd staat netjes.
Wat moet je er anders mee?
Je trekt je pleepapier toch ook gewoon door?

Een demonstratie

Tijdens het onvermijdelijke beweren heb ik steeds geprobeerd mijn niet weten te demonstreren.

  • Door mijn beweringen voortdurend te herroepen.
  • Door mijn begrippen voortdurend ter discussie te stellen.
  • Door mijn onuitgesproken aannames voortdurend aan de kaak te stellen.

Daarvoor moest ik weer nieuwe beweringen doen, nieuwe begrippen gebruiken en nieuwe aannames onuitgesproken laten.
Die op hun beurt weerlegd, ondermijnd en ontmaskerd moesten worden.
En zo voort.
Een hopeloze zaak.

Heb je erdoorheen kunnen kijken?
Kun je door dit verhaal over vertellen versus demonstreren heen kijken?
Kun je door het verhaal dat het maar een sprookje is heen kijken?
Kun je door het idee heen kijken dat je ergens doorheen moet kijken?
Kun je door het idee heen kijken dat er niets te doorzien valt?
Kun je door het idee heen kijken dat je iemand bent die iets moet of kan?
Kun je door het idee heen kijken dat je niemand bent en niets moet of kan?
Kun je door het idee heen kijken dat het allemaal maar ideeën zijn?
Eerlijk zeggen.
Geen idee?
Ik ook niet!

Als je overal doorheen kijkt

Dát is nou niet weten.
Dat is wat je ‘ziet’ als je (niet eens meer weet of je) overal doorheen kijkt.
Niet de onbemiddelde Werkelijkheid.
Niet de hoogste Waarheid.
Niet de zuivere Geest.
Niet de non-dualiteit.
Niet de Boeddha.
Niet alleen maar Dit of Dát.
Niet het Zijn zelf.
Niet het Ene.
Niet het Andere.
Niet de Leegte.
Niet het Niets…

En dat is alles.

Welkom in de cloud

Welkom, lezer, op de hoogste, heiligste berg.
Op die puinhoop van inzichten, opvattingen en idealen die je tot nog toe hebt vergaard of al voor lijk hebt achtergelaten.
De majestueuze Mon(t) Fou.
Helemaal de jouwe.
Wat een JOEKEL van een berg.
En de top?
Voor eeuwig in nevelen gehuld.
Zo hoog zitten we hier.
Gloria in excelsis!
Ik zeg, welkom lezer, in de cloud.
Wat een gewáldig uitzicht.

Als woorden zwijgen konden

Beste Hans,
Soms ben ik al die clichés uit het spirituele wereldje helemaal beu. Dan is het een verademing om door jouw dwaaltuin te slenteren. Sobere taal, fris van de lever. Jij laat de woorden weer spreken.

Beste Niels,
Ik laat de woorden weer zwijgen.