Eeuwige Wijsheid voor Eeuwige Dwazen

‘Over de Eeuwige Wijsheid zijn de geleerden het nog altijd niet eens, maar aan de Eeuwige Dwaasheid twijfelt geen kind. Dan is de keus niet moeilijk.’ Dwaalgesprekken over Perennial Wisdom.

Dwaalgids > Filosofie > Eeuwige Wijsheid voor Eeuwige Dwazen

Meer over de eeuwige wijsheid lees je in De Mont Fou: geen inzicht, maar wat een uitzicht.

Een aanbeveling

Leerling: Wat weet u eigenlijk van de Eeuwige Wijsheid?

Meester: Minder dan wie ook.

Leerling: Dat lijkt me geen aanbeveling.

Meester: Integendeel.

Radicaal niet-weten als eeuwige wijsheid

Alle vingers wijzen naar niet-wijzen

Beste Hans,

Boeiend hoe je voortdurend het gangbare spirituele en religieuze jargon op niet-weten terugvoert. Dat heb ik nooit eerder zo gezien. Ik zou je bijna gaan geloven.

Maar komt het niet allemaal op hetzelfde neer? Verwijzen alle tradities niet in wezen naar de Eeuwige Wijsheid? Hebben alle priesters en goeroes en roshi’s en sensei’s en rinpoches het niet over het Ene? Ons Oorspronkelijke Gezicht? Dat wat wij ten diepste zijn? Volgens mij zijn het verschillende vingers die naar dezelfde maan wijzen.

Mij spreekt de vinger van zen toevallig het meeste aan, jou die van niet-weten. Maar daar gaat het toch niet om?

Beste Ardjoen,

In de Poortloze Poort staat een koan over vingers naar de maan:

Steeds als men meester Juzhi iets vroeg over zen, stak hij zonder iets te zeggen een vinger op.

Op een dag kon een bezoeker de meester nergens vinden en wendde zich tot de jongste bediende met de vraag: ‘Wat is het dat je meester onderwijst?’ De jongen stak zonder iets te zeggen een vinger op.

Toen dit meester Juzhi ter ore kwam, liet hij de bediende halen en sneed zonder omhaal diens vinger af. Schreeuwend rende de jongen weg. Juzhi riep hem na en toen hij achterom keek, stak de meester zonder iets te zeggen een vinger op. Ineens zag de bediende het licht.

Vlak voordat Juzhi stierf, riep hij de monniken bijeen en zei: ‘Ik dank mijn vinger-zen aan wijlen mijn meester Tianlong, en het werkt nog steeds.’

Het waren zijn laatste woorden.

Leuk hè? Waarheen wijst volgens jou de afgesneden vinger van de jongste bediende?

Ardjoen: Wie tot één kan tellen vraagt niet verder.

Hans: Ik kan niet tellen, mag ik verder vragen?

Ardjoen: Vooruit dan maar.

Hans: Hoe weet je dat alle tradities naar hetzelfde verwijzen? Op wiens gezag neem je dat aan? Of heb je het zelf vastgesteld?

Ikzelf zou dat niet eens weten vast te stellen voor één traditie. Neem bijvoorbeeld het boeddhisme. Vijfentwintig eeuwen, honderden landen, duizenden scholen, miljoenen individuen. Verwezen en verwijzen die allemaal naar hetzelfde? Dan weten ze dat zeker nog niet, want ze ruziën er vrolijk op los. Eeuw in eeuw uit. De theravadaboeddhist, de mahanikayaboeddhist, de dhammakayaboeddhist, de dhammauttikaboeddhist, de watrawilaboeddhist, de kandubodaboeddhist, de tapovanaboeddhist, de galduwaboeddhist, de delduwaboeddhist, de geelhoed, de roodborst, de blauwbaard en noem maar op. Of meen jij te weten dat ze alleen over futiliteiten ruziën en het in hoofdlijnen eens zijn? Op wiens gezag neem je dat aan? Of heb je het zelf vastgesteld?

Verwijzen Byron Katie, Nagarjuna, Osho, Liezi, Pseudo-Dionysius en Martin Buber werkelijk allemaal naar hetzelfde?

Jiddu Krishnamurti, U.G. Krishnamurti, Angelus Silesius, Hadewijch, Zhuang Zi, Tony Parsons? George Bataille, René Descartes, Friedrich Nietzsche, Arthur Schopenhauer, Cornelis Verhoeven, Ludwig Wittgenstein?

De katholiek, de papist, de ultramontaan, de integralist, de gnosticus, de basilidiër, de bogomiel, de borboriet?

De benedictijn, de bernardijn, de augustijn, de cisterciënzer, de kartuizer, de trappist, de karmeliet, de premonstratenzer, de kruisheer, de celestijn?

De orthodoxe jood, de charedische jood, de chassidische jood, de mitnagdiem-jood, de reconstructionist, de reformist, de karaïtische jood, de talmoedist?

De moslim, de ahmadiyyaist, de lahorist, de abadist, de mozabiet, de koranist, de panislamist, de soefiet, de salafiet, de sjiiet?

De agnost, de atheïst, de atheoloog, de deïst, de dystheïst, de eutheïst, de kakotheïst, de monotheïst, de suitheïst, de henotheïst, de polytheïst?

De hindoe, de mayavadist, de shunyavadist, de brahmaan, de vedist, de lamaïst, de jaïnist, de parsist; de shaivist, de shaiva siddhantist?

De taoïst, de shintoïst, de animist, de naturalist, de totemist, de sjamaan, de druïde, de idolatrist, de siderist, de xylolatrist?

Weet je honderd procent zeker dat ze allemaal naar hetzelfde verwijzen? Op wiens gezag neem je dat aan? Of heb je het zelf vastgesteld?

Ook zen is een amalgaam van methoden, technieken, termen, teksten, rituelen, meningen en meningsverschillen. Hebben we het over de zen van Linji of van Wumen? Over die van Dogen of van Huineng? Over die van D.T. Suzuki of van Shunryu Suzuki? Over die van Seung Sahn of van Thich Nhat Hanh? Over die van Ton Lathouwers of van Willigis Jäger? Over die van Nico Tydeman of van Rients Ritskes? Verwijzen ze echt allemaal naar hetzelfde? Op wiens gezag neem je dat aan? Of heb je het zelf vastgesteld?

Hoe weet jij trouwens waar Hans van Dam naar verwijst? Misschien verwijs ik wel helemaal nergens naar. Ik zou het tenminste niet weten. Ik weet verdorie niet eens of ik nérgens naar verwijs. Laat staan waar anderen naar verwijzen. Laat staan dat alle tradities naar hetzelfde verwijzen als ik.

Ardjoen: Jij beweert dat ik niet kan weten dat alle tradities in wezen naar hetzelfde verwijzen, maar dat zeg jij toch eigenlijk ook? Als je suggereert dat uitdrukkingen als ‘de wijsheid zonder wijsheid’ en ‘de wijsheid voorbij alle wijsheid’ en ‘de waarheid is voorbij de woorden’ en ‘de hoogste kennis heeft geen object’ en ‘God’ en ‘Gods wegen zijn wonderbaarlijk’ eigenlijk eufemismen voor niet-weten zijn, dan is niet-weten toch zeker de grootste gemene deler van alle tradities? En verwijzen alle tradities nog steeds naar hetzelfde!

Hans: Wat jij aanziet voor een poging mijnerzijds om de gemeenschappelijke kern van de spirituele en religieuze tradities te doorgronden, is alleen maar een uitdrukking van een radicaal niet weten mijnerzijds. Ik herleid de geijkte termen tot niet weten, niet omdat ik weet wat ze eigenlijk betekenen maar omdat ik eigenlijk niet weet wat ze betekenen.

Dat is heel wat anders dan beweren dat alle tradities eigenlijk verwijzen naar één en hetzelfde niet weten. Of naar één en hetzelfde of dezelfde wie of wat dan ook. Daar weet ik allemaal niets van. Dat het niet zo is weet ik ook niet. Dat je het niet kunt weten, weet ik ook niet. Dat je niet kunt weten dat je dat niet kunt weten, weet ik ook niet. Dat je niets kunt weten, weet ik ook niet. Dit ook niet. Enzovoort.

Over al deze kwesties kan ik uiteindelijk alleen maar mijn schouders ophalen. Niet uit dwarsheid, maar omdat ik het nou eenmaal niet weet. Wat anderen ook mogen geloven en beweren. En van mij mag iedereen alles geloven en beweren. Jij ook. Ik ook. Al kan ik er tegenwoordig niks meer van. Van geloven en beweren, bedoel ik. Zelfs niet-geloven en niet-beweren lijkt onmogelijk.

Laten we dit afspreken: Mocht door jou of door wie of wat ook aannemelijk gemaakt worden dat alle tradities naar hetzelfde verwijzen, al is het maar naar niet-verwijzen, dan ben ik de eerste om toe te geven dat ze allemaal naar hetzelfde verwijzen. Tevens verplicht ik mezelf in dat geval levenslang lid te worden van een door jou te bepalen organisatie, maakt niet uit welke (ze verwijzen toch allemaal naar hetzelfde) en mij er volledig mee te identificeren, inclusief kapsel, gezichtshaar, jargon, gebaren, kleding, beelden, liedjes, belletjes, vlaggetjes, prentjes, mantra’s, rituelen, geloften, liturgie, praktijken en wat dies meer zij, en mezelf zonder enige reserve theravadin, lahorist, xylolatrist of wie of wat dan ook te noemen.

Tot het zover is mag ik mezelf zonder enige reserve wie of wat dan ook blijven noemen. Intussen verplicht jij je tot niets. Afgesproken?

Groetjes,

Wie of wat dan ook

p.s. Waarom is het eigenlijk zo belangrijk voor je dat alle tradities naar hetzelfde verwijzen? Is het leven anders onleefbaar, word je gek van ambiguïteit, of wat?

Lees ook: Wat is de Waarheid?

Alle tradities zijn in wezen hetzelfde én verschillend

Het is maar net waar je naar zoekt

Leerling: Verwijzen alle tradities niet naar hetzelfde?

Meester: Wie overeenkomsten zoekt zal overeenkomsten vinden.

Leerling: Bedoelt u dat iedere traditie uniek is?

Meester: Wie verschillen zoekt zal verschillen vinden.

Leerling: Ja, zijn ze nou in wezen hetzelfde of in wezen verschillend?

Meester: In wezen wel.

Leerling: In wezen hetzelfde of in wezen verschillend?

Meester: In wezen niet.

Tip: Standpunten, vluchtlijnen en raakvlakken

Dat we geen woorden hebben betekent nog niet dat het over hetzelfde gaat

Hoe stel je zoiets vast?

Leerling: Volgens mij hebben wij het allemaal over hetzelfde.

Meester: Wij?

Leerling: Boeddhisten, daoïsten, non-dualisten, mystici, jij en ik.

Meester: Waar heb jij het dan over?

Leerling: …

Meester: Is dat waar je het over hebt, of weet je het niet?

Leerling: Ik heb er geen woorden voor.

Meester: En die boeddhisten, daoïsten, non-dualisten en mystici?

Leerling: Ook niet.

Meester: Hoe weet je dan dat we het allemaal over hetzelfde hebben?

Leerling: Omdat we er allemaal geen woorden voor hebben, natuurlijk.

Meester: Er is zoveel waar we allemaal geen woorden voor hebben.

Leerling: Zoals?

Meester: Vraag maar aan een kind. Denk maar aan de liefde, een verkrachting, de dood, verbijstering. Probeer maar eens een droom na te vertellen.

Leerling: Ik heb het nu over spiritualiteit.

Meester: Waarom zou het daar anders zijn?

Leerling: Hoe zou de ene waarheid voorbij de woorden kunnen verschillen van de andere waarheid voorbij de woorden?

Meester: Hoe zou de ene waarheid voorbij de woorden gelijk kunnen zijn aan de andere waarheid voorbij de woorden?

Leerling: Hè?

Meester: Denk je nou echt dat Christus net zoiets is als Zeus? Dat de Boeddha net zoiets is als het absolute? Dat niet-weten net zoiets is als gnosis? Dat non-dualiteit net zoiets is als islamitische mystiek?

Leerling: De waarheid van niet-weten is toch ook voorbij de woorden?

Meester: Alsof niet-weten een waarheid is. Alsof er zoiets als niet-weten is.

Leerling: Misschien is niet-weten inderdaad wel wat anders.

Meester: Dan hebben we het niet allemaal over hetzelfde.

Meer over probleem van het uitspreken van het onuitsprekelijke: Dwaaltaal: de kunst van welsprekend niet-spreken, Weetnietkunde (met name de lemma’s over de apofase en de aporie) en De wolk van niet-weten

Vier vormen van Eeuwige Dwaasheid

Tel je mee?

Leerling: Wat is de Eeuwige Wijsheid?

Meester: Ik ken alleen maar de Eeuwige Dwaasheid.

Leerling: Wat is de Eeuwige Dwaasheid?

Meester: Daar bestaan vijf vormen van.

Leerling: Wat is de eerste vorm?

Meester: Denken dat je de Eeuwige Wijsheid in pacht hebt.

Leerling: Wat is de tweede vorm?

Meester: Denken dat de Eeuwige Wijsheid bestaat, ook al heb je hem niet in pacht.

Leerling: Wat is de derde vorm?

Meester: Denken dat de Eeuwige Wijsheid niet bestaat.

Leerling: Aha.

Meester: Wat?

Leerling: Er begint me iets te dagen.

Meester: Je wilt een gokje wagen?

Leerling: In alle drie is er sprake van denken…

Meester: Vooruit met de geit.

Leerling: Dénken is de Eeuwige Dwaasheid.

Meester: En dat is vier.

Leerling: En wat is dan vijf?

Meester: Denken dat denken de Eeuwige Dwaasheid is.

Tip: Wat is de mind?, Denkbeeldenstorm!

Vier eeuwige ezels

Snap jij het?

Leerling: Hoe noem je iemand die de Berg van de Eeuwige Wijsheid beklimt?

Meester: Een Eeuwige Dwaas.

Leerling: Hè?

Meester: Wat?

Leerling: O, ik snap het al. Hoe noem je iemand die op de top van de Berg van de Eeuwige Wijsheid staat?

Meester: Een Eeuwige Dwaas.

Leerling: Hè?

Meester: Wat?

Leerling: O, ik snap het al. Hoe noem je iemand die van de Berg van de Eeuwige Wijsheid afdaalt?

Meester: Een Eeuwige Dwaas.

Leerling: Hè?

Meester: Wat?

Leerling: O, ik snap het al. Hoe noem je iemand die de Berg van de Eeuwige Wijsheid voorgoed de rug heeft toegekeerd?

Meester: Een Eeuwige Dwaas.

Leerling: Hè?

Meester: Wat?

Leerling: Ik snap het niet.

Meester: Hè hè.

De wijsheid van de berg

Gezien vanuit de berg

Leerling: Wat is de Berg van de Eeuwige Wijsheid?

Meester: Dat hangt helemaal van je standpunt af.

Leerling: Gezien vanuit de vallei?

Meester: Een onneembaar bolwerk van opperste geleerdheid.

Leerling: Gezien vanaf de top?

Meester: Een hoop flauwekul.

Leerling: En gezien vanuit de berg zelf?

Meester: Dat moet je aan de berg zelf vragen.

Leerling: Ik dacht dat u dat was.

Meester: Dat hangt helemaal van je standpunt af.

Tip: De Mont Fou: geen inzicht, maar wat een uitzicht

De tao van tja

Een waar woord

Leerling: Wat is de Eeuwige Wijsheid?

Meester: Tja.

Leerling: Aan u heb je ook niks.

Meester: Tenzij dat de Eeuwige Wijsheid is.

Leerling: Tenzij wat de Eeuwige Wijsheid is?

Meester: ‘Tja’.

Leerling: Is dat de Eeuwige Wijsheid?

Meester: Tja.

Lees ook: Wat is taoïsme? Meester Tja en de tao van tja

Een vertrouwen dat nooit beschaamd wordt

Er is genoeg voor iedereen

Leerling: U hebt een rotsvast vertrouwen, en daar benijd ik je om…

Meester: Maar?

Leerling: Waar vertrouwt u nou eigenlijk op?

Meester: Tja.

Leerling: Nou?

Meester: Dat was het al.

Leerling: Tja.

Meester: Dat zeg ik.

Leerling: Ik bedoel, wat is dat nou voor vertrouwen.

Meester: Een vertrouwen dat nooit beschaamd wordt.

Leerling: Wat is een vertrouwen dat nooit beschaamd wordt?

Meester: Een rotsvast vertrouwen waarom jij mij benijdt.

Tip: Zeg maar tja tegen het leven

Op de top van de berg sta je overal boven

Zat als een tap en zot als een top

Leerling: Wat vind je bovenop de Berg van de Eeuwige Wijsheid?

Meester: De top.

Leerling: Ik bedoel, wat zie je als je bovenop de top staat?

Meester: Niets bijzonders.

Leerling: Niet de Eeuwige Wijsheid?

Meester: Op de top?

Leerling: Nou?

Meester: Daar sta je dan boven.

Leerling: Wat vind je bovenop de Berg van de Eeuwige Dwaasheid?

Meester: Dat zeg ik.

Leerling: Wat?

Meester: De top.

Leerling: Ik bedoel, wat zie je als je bovenop de top staat?

Meester: Dat zeg ik.

Leerling: Wat?

Meester: Niets bijzonders.

Leerling: Niet de Eeuwige Dwaasheid?

Meester: Op de top?

Leerling: Nou?

Meester: Daar sta je dan boven.

Tip: Dwijsheid, vrijplaats tussen dwaasheid en wijsheid

Van de voorhof der wijsheid en de tempel der twijfel

Tempelheren

Leerling: Twijfel is de voorhof die ieder doorgaan moet die de tempel der wijsheid wil binnentreden.

Meester: Wijsheid is de voorhof die ieder doorgaan moet die de tempel der twijfel wil binnentreden.

Tip: Grote Twijfel, Grote Verlichting

De wijsheid voorbij alle wijsheid voorbij

Alle eind is moeilijk

1.

Leerling: De wijsheid voorbij alle wijsheid begint met het afleren van alle wijsheid.

Meester: Maar hoe het nou verder gaat?

2.

Leerling: De wijsheid voorbij alle wijsheid begint met het afleren van alle wijsheid.

Meester: Maar waar het nou mee eindigt?

3.

Leerling: De wijsheid voorbij alle wijsheid begint met het afleren van alle wijsheid.

Meester: En eindigt met het afleren van alle wijsheid voorbij alle wijsheid.

4.

Leerling: De wijsheid voorbij alle wijsheid begint met het afleren van alle wijsheid.

Meester: En eindigt met het afleren van het afleren.

Tip: Zoeken naar het einde van het zoeken

Radicale vrijheid, zelfs van de vrijheid

Je kan me nog meer vertellen

Leerling: Je moet je van alle begrippen bevrijden.

Meester: Waarom?

Leerling: Die zitten de wijsheid voorbij alle wijsheid alleen maar in de weg.

Meester: De wijsheid voorbij alle wijsheid is een begrip.

Leerling: Je moet je van alle begrippen bevrijden, zelfs van de wijsheid voorbij alle wijsheid?

Meester: Bevrijden is een begrip.

Leerling: Je moet je van alle begrippen…

Meester: Begrip is een begrip.

Leerling: Je moet…

Meester: Moeten is een begrip.

Leerling: Je…

Meester: Je is een begrip.

Leerling: …

Meester: Zwijgen helpt niet.

Leerling: Wat moet ik dan?

Meester: Je moet je van alle instructies bevrijden.

Leerling: Aha.

Meester: Ook van deze.

Leerling: Je moet je van alle instructies bevrijden, zelfs van de instructie dat je je van alle instructies moet bevrijden?

Meester: Je kan me nog meer vertellen.

Leerling: Ik vrees van niet.

Meester: Hoe komt dat, denk je?

Leerling: Omdat er niets te vertellen valt?

Meester: Behalve dit zeker.

Leerling: Omdat er niets te vertellen valt, zelfs niet dat er niets te vertellen valt?

Meester: Waarom doe je het dan toch?

Tip: Wat is spirituele verlichting? Het denken doorzien

Waarin niet-weten zich onderscheid van andere tradities

Leerling: Waarin onderscheidt niet weten zich van andere tradities?

Meester: Nieuwe woorden voor een oud verhaal.

Leerling: Als het verhaal zelf de tand des tijds doorstaan heeft dan moet er wel een kern van waarheid in zitten.

Meester: Of juist niet.

Leerling: Waarom niet?

Meester: Anders was die kern wel weggeknaagd.

Leerling: Wou u zeggen dat er géén kern van waarheid in zit?

Meester: Alsof ik wat wil zeggen.

Leerling: Bedoelt u dat er niks te zeggen valt?

Meester: Dan had ik dat wel gezegd.

Leerling: Maar waarin onderscheidt niet weten zich nou van andere tradities?

Meester: Daarin onderscheidt niet weten zich nou van andere tradities.

Tip: 69 Metaforen voor niet-weten

Geen-punt is het punt van tientallen tradities

Geen hoogte, geen diepte en geen breedte

Leerling: Niet weten is de kern van tientallen tradities.

Meester: Nou, kern…

Leerling: Wat zou u zeggen?

Meester: Het gat?

Leerling: Niet weten is het gat in tientallen tradities?

Meester: Nou, gat…

Leerling: Wat zou u dan zeggen?

Meester: Het punt?

Leerling: Het hoogtepunt dan toch?

Meester: Een punt heeft geen hoogte, geen diepte en geen breedte.

Leerling: En dat zou het punt van tientallen tradities zijn?

Meester: Nou, punt…

Tip: Ik ben niet verlicht, ik ben verduisterd

De lege leer is onvergelijkelijk

Aanbeveling of niet

Leerling: Wat is de overeenkomst tussen de lege leer en andere tradities?

Meester: De lege leer lijkt nergens op.

Leerling: Hoe kan dat nou?

Meester: Doordat hij leeg is natuurlijk.

Leerling: Dat lijkt me geen aanbeveling.

Meester: Maar hij lijkt ook overal op.

Leerling: Hoe kan dat nou?

Meester: Doordat hij zich nergens van onderscheidt.

Tip: De lege leer

Niets is minder waar en niets is minder onwaar

De lege leer heeft niets om het lijf

Leerling: Wat is het verschil tussen niet weten en andere tradities?

Meester: Niets is minder waar.

Leerling: Dat lijkt me geen aanbeveling.

Meester: Niet weten heeft geen aanbeveling nodig.

Leerling: Waarom niet?

Meester: Niets is minder onwaar.

Tip: Loflied op niet-weten

De grootste gemene deler van alle tradities is de lege leer

De lege leer is het kleinste gemene veelvoud van alle tradities

Leerling: Wat is Eeuwige Wijsheid?

Meester: De grootste gemene deler van alle tradities.

Leerling: Waaraan is de grootste gemene deler van alle tradities gelijk?

Meester: Het kleinste gemene veelvoud van alle tradities.

Leerling: Waaraan is het kleinste gemene veelvoud van alle tradities gelijk?

Meester: De lege leer.

Leerling: De lege leer is het enige wat alle tradities gemeen hebben?

Meester: Ik zou het anders ook niet weten.

Wat ten diepste is Eeuwige Wijsheid?

Leerling: Wat ten diepste is Eeuwige Wijsheid?

Meester: Grote Dwaasheid.

Leerling: Wat ten diepste is Grote Dwaasheid?

Meester: Valse Hoop.

Leerling: Wat ten diepste is Valse Hoop?

Meester: Bodemloze Wanhoop.

Leerling: Wat ten diepste is Bodemloze Wanhoop?

Meester: Zeker Weten.

Leerling: Wat ten diepste is Zeker Weten?

Meester: Niet-weten.

Leerling: Wat ten diepste is niet weten?

Meester: Eeuwige Wijsheid.

Tip: 40 Wegen naar niet-weten

Niet-weten is geen nihilisme en geen perennialisme

No claim en geen verzekering

Leerling: Wat is de overeenkomst tussen nihilisme en perennialisme?

Meester: Beide claimen ten grondslag te liggen aan alle tradities.

Leerling: En het verschil?

Meester: Nihilisme claimt dat waarheid niet bestaat en perennialisme claimt dat waarheid universeel maar onuitsprekelijk is.

Leerling: Zo zeggen ze beide in zekere zin niets.

Meester: Een claim is een claim.

Leerling: En niet weten?

Meester: No claim.

Leerling: Zeker weten.

Meester: En geen verzekering.

Tip: Zalig zijn de armen van geest

De ader die onder alles doorstroomt

Voor doorgravers

Leerling: Als je maar diep genoeg graaft, vind je uiteindelijk de ader die onder alles door stroomt.

Meester: Als je maar diep genoeg graaft, vind je uiteindelijk het niet graven.

Leerling: Bedoelt u dat u niets hebt gevonden?

Meester: Wie niets heeft gevonden, is niet diep genoeg gegaan.

Leerling: Bedoelt u dat u het niets hebt gevonden?

Meester: Wie het niets heeft gevonden, is niet diep genoeg gegaan.

Leerling: Volgens mij hebt u het nihilisme gevonden.

Meester: Wie het nihilisme heeft gevonden, is niet diep genoeg gegaan.

Leerling: Dan weet ik het ook niet meer.

Meester: Bovendien heb ik geen voorkeur voor een bepaalde traditie.

Tip: Verder, verder! Reistips voor spirituele zoekers

Het is heel traditioneel om aan geen enkele traditie te hechten

Meester: Heb jij een voorkeur voor een bepaalde traditie?

Leerling: Als je maar diep genoeg graaft, vind je uiteindelijk de ader die onder alles door stroomt.

Meester: Ja dus.

Leerling: Wat, ja dus?

Meester: Een voorkeur voor een bepaalde traditie.

Leerling: Nee dus.

Meester: Ja dus.

Leerling: Ik hecht eraan aan geen enkele traditie te hechten.

Meester: Heel traditioneel.

Leerling: Hoe heet die traditie dan wel?

Meester: De traditie van de Eeuwige Wijsheid.

Leerling: Wat houdt de Eeuwige Wijsheid in?

Meester: Dat is even langs me heen gegaan.

Leerling: Hoezo?

Meester: Ik was veel te hard aan het graven.

Tip: Hans van Dam

Het uiteindelijke kan je op iedere diepte vinden

Wat denk je dat er door die ader stroomt?

Leerling: Als je maar diep genoeg graaft, vind je uiteindelijk de ader die onder alles door stroomt.

Meester: Zeker weten?

Leerling: Eerlijk gezegd niet.

Meester: Hoe komt dat?

Leerling: Doordat ik hem nog niet gevonden heb.

Meester: Stel dat je hem vindt, wat dan?

Leerling: Ik heb geen flauw idee.

Meester: Al die inspanning en je weet niet eens waar het goed voor is?

Leerling: Ik dacht dat u het wel zou weten.

Meester: Wat denk je dat er door die ader stroomt?

Leerling: De Hoogste Waarheid?

Meester: Welnee.

Leerling: Eeuwige Wijsheid?

Meester: Welnee.

Leerling: Zuiver Bewustzijn?

Meester: Welnee.

Leerling: Keuzeloos Gewaarzijn?

Meester: Welnee.

Leerling: Zijn?

Meester: Welnee.

Leerling: Boeddhanatuur?

Meester: Welnee.

Leerling: Leegte?

Meester: Welnee.

Leerling: Brahman?

Meester: Welnee.

Leerling: God?

Meester: Welnee.

Leerling: Het Ene?

Meester: Welnee.

Leerling: Het Numineuze?

Meester: Welnee.

Leerling: Geest?

Meester: Welnee.

Leerling: Geen-geest?

Meester: Welnee.

Leerling: Energie?

Meester: Welnee.

Leerling: Het Eeuwige Heden?

Meester: Welnee.

Leerling: Blijvend Geluk?

Meester: Welnee.

Leerling: Niet weten?

Meester: Welnee.

Leerling: Ik geef het op.

Meester: Ik dacht dat je het nooit zou zeggen.

Lees ook: Wat is de weetnietgeest?

Wat is het dat alles doet smelten en in rook opgaan?

Brand je niet

Leerling: Als je maar diep genoeg graaft, vind je uiteindelijk de ader die onder alles door stroomt.

Meester: Brand je niet.

Leerling: Wat stroomt er volgens u door die ader?

Meester: Magma natuurlijk.

Leerling: Wat?

Meester: Vraag maar aan een geoloog.

Leerling: Magma is de hoogste waarheid?

Meester: Magma is magma.

Leerling: Ik snap het niet.

Meester: Wat voor effect heeft magma op zijn omgeving?

Leerling: Het doet alles smelten.

Meester: Tot wat?

Leerling: Magma, zou ik zeggen.

Meester: En datgene wat het niet doet smelten?

Leerling: Dat gaat in rook op.

Meester: Nou dan.

Leerling: En die magma staat voor niet-weten?

Meester: Magma is magma.

Leerling: En dat niet-weten dan?

Meester: Ik zou het ook niet weten.

Tip: Het regressieprobleem

Voor het zíngen de kerk uit

1.

Leerling: Als je maar diep genoeg graaft, vind je uiteindelijk de waarheid.

Meester: Als je dan nog even door graaft, kom je vanzelf weer aan de oppervlakte.

2.

Leerling: Als je maar diep genoeg graaft, vind je uiteindelijk een hoger weten.

Meester: Als je dan nog even door graaft, vind je eindelijk het niet-weten.

3.

Leerling: Als je maar diep genoeg graaft, vind je uiteindelijk het niet-weten.

Meester: Als je dan nog even door graaft, vind je het niet-vinden.

4.

Leerling: Als je maar diep genoeg graaft, vind je uiteindelijk het niet-vinden.

Meester: Daarvoor hoef je echt niet te gaan graven.

Tip: Verder, verder! Reistips voor spirituele zoekers

Gaat het erom te zwijgen?

Leerling: Als je maar diep genoeg graaft, vind je uiteindelijk het niet-graven.

Meester: Nou ben ik er klaar mee.

Leerling: Waar bent u klaar mee?

Meester: Dat gezwets over graven en vinden.

Leerling: Gaat het erom overal klaar mee te zijn?

Meester: Wat zeg ik nou?

Leerling: Alstublieft.

Meester: Zo blijven we aan de gang.

Leerling: Gaat het erom niet aan de gang blijven?

Meester: Je probeert het nog steeds te pakken.

Leerling: Gaat het om niet-pakken?

Meester: Bekijk het maar.

Leerling: Wat zal ik dan zien?

Meester: Ik zeg niks meer.

Leerling: Wat zal ik dan horen?

Meester: …

Leerling: …

Meester: Hè hè.

Leerling: Gaat het erom te zwijgen?

Tip: De Poortloze Poort

De wijsheid zonder wijsheid in vier talen

  • gate gate paragate1
  • wu wu wu2
  • nada nada nada3
  • tja tja tja4
  1. Sanskriet: verder, verder, almaar verder (hartsoetra)
  2. Chinees: niet, niet, niet (ch’anmeester Wumen)
  3. Spaans: niets, niets, niets (Johannes van het Kruis)
  4. Nederlands (Johannes zonder Kruis)

Meer over de wijsheid zonder wijsheid in vier talen lees je in Lege mystiek op de hoogste piek: ‘nada, nada, nada!’ en Wat is mystiek?.